السيد محمود الهاشمي الشاهرودي

543

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)

زيرا حسد عبارت است از آرزوى نعمتى كه به ديگرى داده شده ، براى خود ، با آرزوى زوال آن از وى 1 ( - - ) حسد ) . غبطه در كلمات فقها ، در بحث تصرفات ولىّ در اموال مولّى عليه به معناى بهتر ، شايسته‌تر و سودمندتر به كار رفته است ؛ آنجا كه مىگويند : تصرف ولىّ در مال مولّى عليه منوط به غبطه ( مصلحت ( - - ) مصلحت ) و منفعت داشتن ) براى مولّى عليه است ( - - ) ولايت ) . چنان كه در فقه بر عقد نكاح دائم « نكاح غبطه » نيز اطلاق شده است كه مراد همان معناى لغوى غبطه است ( - - ) ازدواج ) . غبطه به معناى اصطلاحى ( آرزوى نعمتى براى خود . . . ) بر خلاف حسد از صفات و اخلاق ناپسند به شمار نمىرود ؛ از اين رو ، امام صادق عليه السّلام در حديثى مىفرمايد : « مؤمن غبطه مىخورد ، ليكن حسادت نمىورزد » . 2 غَبن - - ) خيار غبن غَبن فاحش - - ) خيار غبن غبن مسترسل غَبن مُستَرسِل : مغبون كردن اعتماد كننده به طرف معامله . غبن در لغت به معناى فريب و مكر و مسترسِل از ريشهء « استرسال » به معناى اعتماد و اطمينان كردن به وعده و سخن ديگرى است . مراد از « غبن مسترسل » آن است كه انسان كسى را كه وعدهء احسان و مراعات كردن در معامله را به او داده و او با اعتماد به اين وعده و اطمينان از گفتهء او ، با وى معامله كرده است ، فريب بدهد و در معامله او را مغبون كند ، مانند اينكه جنسى را گران‌تر از قيمت بازار به وى بفروشد . 1 عنوان ياد شده برگرفته از روايتى از امام صادق عليه السّلام است كه از « غبن مسترسل » نهى كرده است . 2 از اين عنوان به مناسبت در باب تجارت سخن گفته‌اند . غبن مسترسل مكروه است . 3 برخى حكم به عدم جواز آن كرده‌اند ؛ 4 بلكه برخى چنين معامله‌اى را باطل دانسته‌اند . 5

--> ( 1 ) . لسان العرب و مجمع البحرين ، واژهء « غبط » * ( 2 ) . وسائل الشيعة 15 / 366 .